Onderzoek: parodontitis versnelt cognitieve achteruitgang bij Alzheimer

Tandvleesontsteking mogelijk versneller van dementie

De relatie tussen mondgezondheid en hersengezondheid krijgt steeds meer wetenschappelijke onderbouwing. Onderzoek van King's College London en de University of Southampton, gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde (NTvT), laat zien dat parodontitis de cognitieve achteruitgang bij Alzheimerpatiënten aanzienlijk kan versnellen.

Zes keer snellere achteruitgang

Het onderzoek volgde 59 niet-rokende ouderen met een gemiddelde leeftijd van 77,7 jaar, allen met milde tot matige dementie. De uitkomsten waren opvallend: patiënten bij wie aan het begin van het onderzoek parodontitis werd vastgesteld, vertoonden een zes keer hogere mate van cognitieve achteruitgang in vergelijking met deelnemers zonder tandvleesziekte. Daarnaast werd bij de parodontitisgroep een relatieve toename van ontstekingsfactoren in het bloed gemeten.

Hoe kan tandvleesziekte het brein beïnvloeden?

Wetenschappers vermoeden dat chronische ontsteking in het tandvlees een cascade van ontstekingsreacties in het lichaam op gang brengt die uiteindelijk ook de hersenen bereikt. Een studie uit 2019 ontdekte de parodontitisbacterie Porphyromonas gingivalis in de hersenen van Alzheimerpatiënten. Bij muizen leidde orale infectie met deze bacterie tot kolonisatie van de hersenen en een verhoogde productie van amyloïd-bèta — een eiwit dat zich ophoopt in de hersenen van mensen met Alzheimer.

Aanvullend onderzoek toonde aan dat oudere volwassenen met meer schadelijke dan gezonde parodontale bacteriën een grotere kans hebben op amyloïd-bèta in hun hersenvocht. Dit wijst op een mogelijk direct verband tussen het orale microbioom en neurodegeneratieve processen.

Voorzichtigheid geboden

De onderzoekers benadrukken dat het om een relatief kleine onderzoeksgroep gaat en dat de resultaten bevestigd moeten worden in grotere cohortstudies. Een oorzakelijk verband is nog niet definitief aangetoond — het is mogelijk dat andere factoren een rol spelen. Toch biedt het huidige bewijs voldoende aanleiding om te onderzoeken of parodontale behandeling een positief effect kan hebben op het beloop van dementie.

Wat betekent dit voor de tandartspraktijk?

Voor tandartsen onderstreept dit onderzoek het belang van vroegtijdige signalering en behandeling van parodontitis, met name bij oudere patiënten. Een goede samenwerking tussen tandarts, huisarts en geriater kan bijdragen aan een integrale aanpak.

Voor patiënten is de boodschap helder: investeer in uw mondgezondheid. Regelmatige tandartsbezoeken, dagelijks gebruik van ragers of floss en professionele gebitsreiniging bij de mondhygiënist verkleinen het risico op parodontitis — en mogelijk ook op cognitieve achteruitgang.

Verder onderzoek nodig

De komende jaren zullen grotere klinische studies moeten uitwijzen of behandeling van parodontitis daadwerkelijk de progressie van Alzheimer kan vertragen. Tot die tijd geldt: een gezonde mond draagt bij aan een gezond lichaam, en wellicht ook aan gezonde hersenen.