NTVT Publicatieprijs 2026 voor Henk Algra: mondzorg bij verstandelijke beperking verdient meer aandacht

Henk Algra wint NTVT Publicatieprijs 2026

Orthopedagoog Henk Algra heeft de NTVT Publicatieprijs 2026 gewonnen voor zijn artikel 'Als woorden tekortschieten', dat verscheen in de mei-editie 2025 van het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde. De prijs, bestaande uit een NTVT-medaille en een cheque van 2.500 euro, werd uitgereikt tijdens de Dutch Dental Science Days in Lunteren.

Mondzorg voor kwetsbare groepen

Het bekroonde artikel richt zich op de mondzorg voor patiënten met een verstandelijke beperking en/of een autismespectrumstoornis. In Nederland gaat het naar schatting om honderdduizenden mensen die vaak moeite hebben om hun tandheelkundige klachten of behoeften onder woorden te brengen. Juist bij deze groep is goede mondzorg extra belangrijk, maar ook extra uitdagend.

De jury selecteerde het artikel omdat het klinisch zeer relevant is. Algra biedt concrete handvatten die tandartsen direct kunnen toepassen in de dagelijkse praktijk. De publicatie is zorgvuldig onderbouwd met actuele literatuur en praktijkvoorbeelden, en is helder en toegankelijk geschreven.

Praktische tips voor de tandartspraktijk

Algra, die sinds 1975 werkt als pedagoog in de gehandicaptenzorg en verbonden is aan ACTA Dental Education, beschrijft in het artikel hoe tandartsen beter kunnen communiceren met patiënten die verbale communicatie lastig vinden. Denk aan het gebruik van pictogrammen, voorspelbaarheid in de behandeling en het aanpassen van de prikkelomgeving in de praktijkruimte.

Voor patiënten met autisme kan een tandartsbezoek overweldigend zijn door sensorische prikkels: fel licht, onverwachte geluiden en onbekende smaken. Door bewust om te gaan met deze prikkels kan de tandarts de behandeling voor deze patiënten aanzienlijk verbeteren.

Sensorische informatieverwerking

Eerder publiceerde het NTVT al artikelen over sensorische informatieverwerking in de mondzorg bij mensen met een verstandelijke beperking. De problematiek is complex: sommige patiënten zijn overgevoelig voor aanraking in het mondgebied, terwijl anderen juist ondergevoelig zijn en pijn minder snel signaleren. Beide situaties vragen om een aangepaste benadering van de tandarts.

Wet zorg en dwang

Ook de Wet zorg en dwang (Wzd), die sinds 2020 van kracht is, speelt een rol bij de mondzorg voor deze doelgroep. De wet bepaalt dat onvrijwillige zorg, zoals het vasthouden van een patiënt tijdens een behandeling, alleen mag worden toegepast als er geen alternatief is. Dit vraagt van tandartsen extra creativiteit en geduld om behandelingen op een voor de patiënt acceptabele manier uit te voeren.

Waarom dit artikel ertoe doet

De prijs onderstreept dat mondzorg voor bijzondere doelgroepen meer aandacht verdient in de tandheelkundige beroepsgroep. Met de vergrijzing en de toenemende nadruk op inclusieve zorg groeit het belang van kennis over de behandeling van kwetsbare patiënten. Het artikel van Algra biedt tandartsen een waardevol startpunt om hun aanpak te verbeteren.