NTVT-interview: 'Mondzorg in verpleeghuizen moet dezelfde prioriteit krijgen als overige zorg'

Mondzorg in verpleeghuizen blijft ondergeschoven kindje

In een recent interview in het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde (NTVT) wordt een duidelijke oproep gedaan: mondzorg in verpleeghuizen moet dezelfde prioriteit krijgen als de overige zorg. Ondanks eerdere richtlijnen en verbeterprogramma's blijkt de dagelijkse mondverzorging van bewoners – vooral die met dementie – structureel achter te blijven.

Poetsen heeft lagere prioriteit dan wassen en aankleden

Uit het interview komt naar voren dat dagelijkse mondverzorging zoals tandenpoetsen bij verpleeghuisbewoners met dementie een lagere prioriteit heeft dan andere vormen van ADL-zorg (Activiteiten van het Dagelijks Leven). Wassen, aankleden en eten gaan voor. Verzorgenden geven aan dat bewoners met dementie zich vaak verzetten tegen het poetsen van hun gebit, waardoor het wordt overgeslagen.

Bovendien komt mondzorg zelden ter sprake in het multidisciplinair overleg (MDO), het overleg waarin artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners het zorgplan van een bewoner bespreken. Daardoor ontbreekt structurele aandacht voor de mond.

Gevolgen van verwaarloosde mondzorg

De gevolgen zijn aanzienlijk. Een slechte mondgezondheid bij verpleeghuisbewoners kan leiden tot:

• Pijn en ongemak die de bewoner niet altijd kan uiten
• Problemen met eten en daardoor ondervoeding
• Aspiratiepneumonie – longontsteking door het inademen van bacteriën uit de mond
• Verminderde levenskwaliteit en sociaal isolement

Onderzoek toont aan dat meer dan 80 procent van de ouderen bij opname in een verpleeghuis al een matige tot slechte mondgezondheid heeft. Zonder adequate dagelijkse zorg verslechtert die situatie verder.

Wat moet er veranderen?

De geïnterviewde experts benoemen verschillende verbeterpunten:

1. Mondzorg opnemen in het zorgplan – net als wondverzorging of medicatiebeleid moet mondzorg een vast onderdeel zijn van het individuele zorgplan. 2. Scholing voor verzorgenden – veel verzorgend personeel heeft onvoldoende kennis over mondverzorging bij kwetsbare ouderen. Gerichte bijscholing is noodzakelijk. 3. Vaste coördinerend tandarts – elke instelling zou een vaste tandarts moeten hebben die verantwoordelijk is voor het opstellen en bewaken van het mondzorgbeleid. 4. Mondzorg bespreken in het MDO – structureel agenderen zodat mondproblemen vroegtijdig worden gesignaleerd.

Eerdere initiatieven

Nederland kent al het programma 'De mond niet vergeten', dat aandacht vraagt voor mondzorg bij ouderen. Ook is er in 2026 een nieuwe leidraad gepubliceerd voor mondzorg bij zorgafhankelijke ouderen in Wlz-instellingen. De uitdaging zit echter niet in het ontbreken van richtlijnen, maar in de dagelijkse uitvoering op de werkvloer.

Het NTVT-interview onderstreept dat mondzorg pas echt verbetert wanneer het dezelfde urgentie krijgt als andere vormen van zorg in het verpleeghuis.