Microplastics in tandpasta en de tandartspraktijk: wat u moet weten over het EU-verbod

Microplastics in de mondzorg: van tandpasta tot composietvulling

Microplastics zijn overal, ook in de mondzorg. Meer dan de helft van alle tandpasta's in Nederlandse winkels bevat bewust toegevoegde microplastics. Tegelijkertijd komen bij dagelijkse behandelingen in de tandartspraktijk microscopisch kleine kunststofdeeltjes vrij. Het Europese verbod op microplastics biedt hoop, maar kent beperkingen.

EU-verbod: wat verandert er?

Sinds 17 oktober 2023 geldt in de Europese Unie een verbod op bewust toegevoegde microplastics in producten. Voor tandpasta en andere afspoelbare cosmetica geldt echter een overgangstermijn tot 17 oktober 2027. Tot die datum mogen fabrikanten nog tandpasta met microplastics verkopen.

Uit onderzoek van de Plastic Soup Foundation blijkt dat momenteel circa 60 procent van de tandpasta's in Nederland microplastics bevat. Deze deeltjes worden gebruikt als schuurmiddel of als bindmiddel en komen na het poetsen via het afvoerwater in het milieu terecht.

Microplastics in de tandartsstoel

Niet alleen tandpasta vormt een bron van microplastics. In de tandartspraktijk worden dagelijks materialen gebruikt die grotendeels uit kunststof bestaan: composietvullingen, afdrukmateriaal, polijstpasta's, handschoenen en sterilisatiezakken.

Bij het boren, slijpen of polijsten van composietvullingen komen microplastics vrij die via afvalwater of lucht in het milieu belanden. Volgens DentalInfo is dit een sluipend probleem waarvan de omvang nog onvoldoende in kaart is gebracht.

Ook voor het tandheelkundig team zelf is er reden tot aandacht. Laboratoriumstudies tonen aan dat microplastics ontstekingsreacties en cellulaire stress kunnen veroorzaken. Er zijn aanwijzingen dat microplastics via de bloedbaan in organen terechtkomen, wat vragen oproept over de beroepsmatige blootstelling van tandartsen, mondhygienisten en assistenten.

Wat kunt u zelf doen?

Als patient kunt u nu al kiezen voor tandpasta zonder microplastics. De app 'Beat the Microbead' van de Plastic Soup Foundation helpt bij het herkennen van producten met en zonder microplastics. Let op de ingredientenlijst: stoffen als polyethyleen (PE), polypropyleen (PP) en polymethylmethacrylaat (PMMA) zijn vormen van microplastic.

Daarnaast werken steeds meer tandartspraktijken aan verduurzaming. De KNMT stimuleert de transitie naar een groenere praktijkvoering, onder meer door bewuster om te gaan met wegwerpmateriaal en kunststoffen.

Vooruitblik

Na oktober 2027 mogen er in de EU geen tandpasta's met bewust toegevoegde microplastics meer worden verkocht. Voor de tandartspraktijk zelf bestaat nog geen specifieke regelgeving rond microplastics. Deskundigen pleiten voor meer onderzoek naar de gezondheidsrisico's van beroepsmatige blootstelling en voor de ontwikkeling van duurzamere alternatieven voor gangbare tandheelkundige materialen.

Bronnen:

• DentalInfo — Microplastics in de mondzorg: een sluipende aanwezigheid
• Dental Tribune — Microplastics zijn een onzichtbare bedreiging
• TandartsPraktijk — 60 procent van de tandpasta's bevat microplastics
• KRO-NCRV Keuringsdienst van Waarde — Tandpasta en microplastics