Autismevriendelijke mondzorg: hoe de tandarts toegankelijker wordt voor mensen met ASS

Tandartsbezoek met autisme: uitdagingen en oplossingen

Voor mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) kan een bezoek aan de tandarts bijzonder belastend zijn. Felle lampen, onverwachte geluiden van de boor, de geur van desinfectiemiddelen en het gevoel van instrumenten in de mond zorgen voor overprikkeling. Hoewel volwassenen met autisme ongeveer even vaak de tandarts bezoeken als neurotypische mensen, ervaren zij aanzienlijk meer ongemak en angst tijdens de behandeling.

Werkgroep Autismevriendelijke Mondzorg

Om hier verandering in te brengen, hebben de Vereniging tot Bevordering der Tandheelkundige Gezondheid voor Gehandicapten (VBTGG) en de Nederlandse Vereniging voor Kindertandheelkunde (NVVK) samen de Werkgroep Autismevriendelijke Mondzorg opgericht. Deze werkgroep neemt initiatieven om de tandheelkundige zorg voor mensen met ASS — met of zonder verstandelijke beperking — substantieel te verbeteren.

Een belangrijk resultaat is het document 'Aanbevelingen voor anesthesiologische zorg aan kinderen met een Autisme Spectrum Stoornis', dat is goedgekeurd door de Sectie Kinder-anesthesiologie. Dit biedt handvatten voor veilige en kindvriendelijke narcosebehandeling wanneer reguliere tandartsbehandeling niet mogelijk is.

Wat maakt een tandartspraktijk autismevriendelijk?

De kernwoorden zijn: rust, structuur, duidelijkheid en voorspelbaarheid. Concrete aanpassingen zijn onder meer:

• Vaste behandelaar: dezelfde tandarts of mondhygiënist bij elk bezoek
• Visuele ondersteuning: fotoseries van behandelingen die patiënten vooraf kunnen bekijken
• Aangepaste wachtkamer: rustige ruimte zonder drukke achtergrondmuziek of volle wachtruimte
• Stapsgewijze uitleg: vertel precies wat je gaat doen en houd je aan de afspraken
• Langere afspraaktijd: geen haast, zodat de patiënt kan wennen aan elke stap

De Stichting Bijzondere Tandheelkunde biedt fotoseries aan van verschillende tandheelkundige behandelingen, speciaal ontwikkeld om angst te verminderen bij zowel kinderen als volwassenen met ASS.

Centra voor Bijzondere Tandheelkunde

Wanneer een reguliere tandartspraktijk niet volstaat, kunnen patiënten terecht bij een Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde (CBT). Hier werken tandartsen die gespecialiseerd zijn in gehandicaptenzorg of angstbegeleiding. Voor een verwijzing naar een CBT is een doorverwijzing van de huisarts, tandarts of medisch specialist nodig. De behandeling wordt vergoed vanuit de basisverzekering, mits vooraf toestemming is verleend door de zorgverzekeraar.

Tandarts zoeken met expertise in autisme

Via de Vereniging Mondzorg voor Bijzondere Zorggroepen (VMBZ) kunnen patiënten en ouders een tandarts vinden die ervaring heeft met de behandeling van mensen met autisme. Ook de KNMT-brochure 'Autisme en mondzorg' biedt praktische tips voor zowel zorgverleners als patiënten. Meer informatie is beschikbaar op autismevriendelijkemondzorg.nl.