EU verbiedt productie en import van amalgaam per 1 juli 2026: Europa wordt kwikvrij

Europa zet volgende stap richting kwikvrije tandheelkunde

Na het gebruiksverbod van tandheelkundig amalgaam dat op 1 januari 2025 inging, volgt op 1 juli 2026 de volgende fase: een volledig verbod op de productie en import van amalgaam binnen de Europese Unie. Deze maatregel is onderdeel van de gewijzigde Kwikverordening waarmee de EU kwik definitief wil uitbannen.

Wat is amalgaam en waarom wordt het verboden?

Tandheelkundig amalgaam is een vulmateriaal dat voor vijftig procent uit kwik bestaat, gemengd met zilver, tin en koper. Decennialang was amalgaam de standaard voor het vullen van gaatjes vanwege de hoge duurzaamheid en lage kosten. Kwik is echter een giftige stof die schadelijk is voor het milieu en bij hoge blootstelling risico's oplevert voor de gezondheid.

De Europese Raad bekrachtigde in mei 2024 de gewijzigde Kwikverordening. Het verbod verloopt in twee fasen:

• 1 januari 2025: verbod op het gebruik van amalgaam bij tandheelkundige behandelingen, behalve bij strikte medische noodzaak.
• 1 juli 2026: verbod op de productie en import van tandheelkundig amalgaam in de EU.

Wereldwijd is de uitfasering van amalgaam afgesproken via het Minamata-verdrag, met als einddatum 2034.

Wat zijn de alternatieven?

Moderne tandheelkunde beschikt over meerdere alternatieven voor amalgaam:

• Composiet: het meest gebruikte alternatief. Composietvullingen zijn tandkleurig en hechten direct aan de tand. De levensduur is gemiddeld zeven tot tien jaar.
• Glasionomeercement: een materiaal dat fluoride afgeeft en vooral geschikt is voor tijdelijke vullingen en vullingen bij kinderen.
• Keramische vullingen (inlays): zeer duurzaam en esthetisch, maar duurder dan composiet. Ze worden op maat gemaakt in een tandtechnisch laboratorium of via CAD/CAM-technologie.

Elk alternatief heeft voor- en nadelen. De keuze hangt af van de locatie van de vulling, de belasting op de tand, esthetische wensen en het budget van de patiënt.

Gevolgen voor Nederlandse tandartsen

Voor Nederlandse tandartspraktijken zal het productie- en importverbod naar verwachting weinig veranderen. De KNMT meldt dat amalgaam in Nederland al bij minder dan één procent van de nieuwe vullingen wordt gebruikt. Composiet is al jaren het standaardmateriaal in vrijwel alle praktijken.

Tandartsen die nog restvoorraden amalgaam hebben, mogen deze na 1 juli 2026 niet meer aanvullen. Wel mogen zij in uitzonderlijke gevallen, wanneer de behandelend tandarts amalgaam strikt noodzakelijk acht voor de specifieke medische behoeften van een patiënt, het materiaal nog gebruiken zolang voorradig.

Wat als u nog amalgaamvullingen heeft?

Bestaande amalgaamvullingen hoeven niet preventief verwijderd te worden. Het RIVM en de KNMT adviseren om functionerende amalgaamvullingen pas te vervangen wanneer ze aan vervanging toe zijn, bijvoorbeeld bij slijtage of breuk. Het onnodig verwijderen kan juist extra blootstelling aan kwikdamp veroorzaken.

Heeft u vragen over uw vullingen? Bespreek dit bij uw volgende tandartscontrole. Via VindTandarts.nl vindt u eenvoudig een tandarts bij u in de buurt.

Bronnen:

• KNMT — Gebruik amalgaam in Europa al in 2025 verboden
• Europese Raad — Council signs off on measures to make the EU mercury-free
• DentalInfo — Amalgaam in 2025 verboden in Europa
• ECER — Gewijzigde Kwikverordening moet EU kwikvrij maken