HPV-vaccinatie voorjaarsronde 2026: ook bescherming tegen mondkanker

Voorjaarsronde HPV-vaccinatie loopt tot 22 april 2026

De voorjaarsronde van het Rijksvaccinatieprogramma voor HPV (humaan papillomavirus) is in volle gang en loopt tot en met 22 april 2026. Alle jongens en meisjes die dit jaar tien worden, ontvangen een uitnodiging. Wat veel ouders niet weten: de HPV-vaccinatie beschermt niet alleen tegen baarmoederhalskanker, maar ook tegen mond- en keelkanker. Juist daarom is dit vaccinatieprogramma relevant voor de mondzorg.

HPV en mondkanker: een groeiend probleem

Het humaan papillomavirus, met name het type HPV-16, is een belangrijke veroorzaker van orofaryngeale kanker: tumoren in de keelamandelen en de tongbasis. Onderzoek van het Maastricht UMC+ toont aan dat inmiddels meer mannen keelkanker krijgen door HPV dan vrouwen baarmoederhalskanker. Toch is het bewustzijn onder de bevolking laag: slechts een op de drie Nederlanders kent HPV, en van die groep weet slechts een derde dat het virus ook keelkanker kan veroorzaken.

HPV-gerelateerde mondkanker geeft in een vroeg stadium vaak geen klachten. Pas bij een verder gevorderd stadium kunnen symptomen optreden als aanhoudende keelpijn, slikproblemen, een knobbel in de hals of een zweertje in de mond dat niet geneest. Vroege detectie is daardoor lastig, wat het belang van vaccinatie als preventieve maatregel onderstreept.

Wat doet de tandarts?

Tandartsen spelen een steeds grotere rol bij de vroege opsporing van verdachte afwijkingen in de mondholte en keel. Tijdens een reguliere controle inspecteert de tandarts niet alleen het gebit, maar ook het zachte weefsel van de mond, de tong en het gehemelte. Bij verdachte plekken, zoals witte of rode laesies die langer dan twee weken aanwezig zijn, zal de tandarts doorverwijzen naar een kaakchirurg of KNO-arts voor verder onderzoek.

De KNMT moedigt tandartsen aan om patienten actief te informeren over het verband tussen HPV en mondkanker. Dit sluit aan bij de 'Make Sense'-campagne, een Europees initiatief dat het bewustzijn over hoofd-halstumoren wil vergroten.

Vaccinatie: voor wie en hoe?

Sinds 2022 worden in Nederland zowel jongens als meisjes gevaccineerd tegen HPV via het Rijksvaccinatieprogramma. De vaccinatie wordt aangeboden op de leeftijd van tien jaar en bestaat uit twee prikken. De voorjaarsronde van 2026 is bedoeld voor kinderen geboren in 2016.

Ouders die twijfelen over de vaccinatie kunnen terecht bij het RIVM, de huisarts of de GGD voor betrouwbare informatie. De vaccinatie is gratis en wordt toegediend op locaties van de Jeugdgezondheidszorg.

Waarom is dit belangrijk voor de mondzorg?

HPV-gerelateerde mondkanker is een van de snelst groeiende kankervormen in West-Europa. Preventie door vaccinatie, gecombineerd met regelmatige controle bij de tandarts, biedt de beste bescherming. Wie twijfelt over verdachte klachten in de mond of keel, doet er goed aan zo snel mogelijk een afspraak te maken bij de tandarts.

Bronnen:

• RIVM - HPV Rijksvaccinatieprogramma
• Maastricht UMC+ - HPV de onbekende veroorzaker van keelkanker
• Make Sense Campaign - HPV en hoofd-halskanker