Eén tandextractie stoot evenveel CO₂ uit als 56 kilometer autorijden

De klimaatvoetafdruk van een tandextractie blijkt verrassend groot

Een enkele tandextractie veroorzaakt een uitstoot van 13,8 kilogram CO₂-equivalent. Dat komt overeen met ongeveer 56 kilometer rijden in een benzineauto. Dit blijkt uit een levenscyclusanalyse gepubliceerd door Künzle et al. (2025), die werd besproken in het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde (NTVT).

Van materiaalproductie tot afvalverwerking

De onderzoekers voerden een levenscyclusanalyse uit volgens de ISO 14040:2006-norm aan de Charité-universiteitskliniek in Berlijn. Ze brachten de volledige milieu-impact in kaart: van de productie van materialen en instrumenten, via transport en sterilisatie, tot energieverbruik tijdens de ingreep en de uiteindelijke afvalverwerking. Deze zogenaamde cradle-to-grave-benadering laat zien dat de uitstoot van een ogenschijnlijk eenvoudige ingreep aanzienlijk is.

Hoewel 13,8 kilogram CO₂ op zichzelf bescheiden lijkt, worden in Nederland jaarlijks honderdduizenden extracties uitgevoerd. Vermenigvuldigd met die aantallen vormt dit een aanzienlijke totale uitstoot voor de tandheelkundige sector.

Digitale intake halveert de uitstoot bijna

De onderzoekers modelleerden twee scenario's. In het conventionele pad (scenario A) komt de patiënt fysiek naar de praktijk voor zowel de intake als de extractie. In het digitale pad (scenario B) vindt de intake online plaats via een videoconsult. Bij het digitale scenario daalt de uitstoot naar 8,8 kilogram CO₂-equivalent, vergelijkbaar met circa 36 kilometer autorijden. Het verschil ontstaat doordat de patiënt één reisbeweging minder maakt en de praktijk minder energie verbruikt voor de extra afspraak.

Duurzaamheid in de Nederlandse mondzorg

Dit onderzoek sluit aan bij de bredere verduurzamingsbeweging in de Nederlandse mondzorg. De KNMT heeft een werkgroep duurzame mondzorg opgericht die werkt aan een e-handboek voor de duurzame mondzorgpraktijk, in samenwerking met Stichting Stimular. Uit een enquête onder Nederlandse tandartsen blijkt dat 90 procent meer wil bijdragen aan duurzaamheid.

Tegelijkertijd kampen tandartsen met een beroepsspecifieke uitdaging: infectiepreventierichtlijnen schrijven voor dat veel gebruiksmaterialen na eenmalig gebruik worden weggegooid. Dit maakt het lastig om de afvalstroom te verminderen zonder de patiëntveiligheid in gevaar te brengen.

Praktische stappen voor tandartspraktijken

Voor praktijken die hun ecologische voetafdruk willen verkleinen liggen er concrete mogelijkheden. Het aanbieden van digitale intakegesprekken vermindert de uitstoot per behandeling met meer dan een derde. Daarnaast kunnen tandartsen in sommige provincies gratis advies en ondersteuning krijgen bij het verduurzamen van hun praktijk, en zijn er subsidies beschikbaar voor energiebesparing en milieuvriendelijke investeringen.

Voor patiënten geldt een eenvoudige boodschap: goede preventie voorkomt niet alleen pijn en kosten, maar is ook beter voor het milieu. Elke extractie die door tijdige zorg wordt voorkomen, bespaart het klimaat bijna 14 kilogram CO₂.

Bronnen:

• NTVT - Impact van tandextractie op het klimaat
• KNMT - Mondzorg aan de slag met verduurzaming
• KNMT - Subsidies duurzaamheidsmaatregelen