Onderzoek: kinderen uit grote gezinnen hebben vaker gaatjes

Gezinssamenstelling beïnvloedt het kindergebit

Het klinkt misschien verrassend, maar de grootte van een gezin heeft invloed op de mondgezondheid van kinderen. Dat blijkt uit onderzoek gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde (NTvT). Kinderen uit grotere gezinnen hebben vaker gaatjes dan kinderen uit kleinere gezinnen. De onderzoekers pleiten voor gerichte preventie bij deze doelgroep.

Data van ruim 1.100 vijfjarigen

De studie analyseerde gegevens van 1.148 kinderen van vijf jaar oud, afkomstig uit twee grote Nederlandse onderzoeken: GigaGaaf! (309 kinderen) en Kies voor Tanden (839 kinderen). De onderzoekers keken specifiek naar het verband tussen gezinsgrootte, geboorterangorde en het voorkomen van caries in het melkgebit.

De uitkomst is helder: gezinsgrootte hangt samen met de cariesprevalentie bij vijfjarigen. Hoe meer kinderen in het gezin, hoe groter de kans op gaatjes.

Waarom hebben kinderen in grote gezinnen meer gaatjes?

De onderzoekers noemen meerdere verklaringen. In grote gezinnen is er per kind minder tijd beschikbaar voor individuele begeleiding bij het tandenpoetsen. Ouders moeten hun aandacht verdelen over meer kinderen, waardoor routines rondom mondhygiëne minder consistent worden nageleefd.

Eerder onderzoek uit het NTvT bevestigt dit beeld. De mate van routine en structuur binnen het gezin, de zogeheten 'organisatie', blijkt een sleutelfactor. Kinderen uit goed georganiseerde gezinnen met duidelijke dagelijkse structuur hebben significant minder gaatjes dan kinderen uit minder gestructureerde gezinnen.

Ook de communicatie binnen het gezin en het opvoedgedrag van ouders spelen een rol. Ouders die positief communiceren over tandenpoetsen en het als vast onderdeel van de dagelijkse routine behandelen, hebben kinderen met gezondere gebitten.

Twee op drie kinderen heeft gaatjes voor het 18e jaar

Het onderzoek past in een breder zorgelijk beeld. Volgens het Zorginstituut Nederland heeft twee op de drie kinderen en jongeren minstens één gaatje gehad voor hun achttiende verjaardag. De mondgezondheid van kinderen stagneert, ondanks decennia van voorlichtingscampagnes.

De onderzoekers benadrukken dat preventie op maat nodig is. Standaardvoorlichting bereikt niet alle gezinnen in gelijke mate. Juist grote gezinnen en gezinnen met een lagere sociaaleconomische status hebben baat bij extra ondersteuning vanuit de mondzorg.

Wat kunnen ouders doen?

De belangrijkste tips voor ouders met meerdere kinderen:

• Maak tandenpoetsen een vast ritueel op vaste tijden, bijvoorbeeld direct na het ontbijt en voor het slapengaan
• Poets mee of controleer tot kinderen minstens acht jaar oud zijn
• Beperk tussendoortjes met suiker tot de maaltijden
• Laat kinderen vanaf twee jaar twee keer per jaar naar de tandarts gaan
• Gebruik een fluoride tandpasta die past bij de leeftijd van het kind

Vroege preventie loont. Een gaatje in het melkgebit vergroot de kans op problemen in het blijvende gebit. Bronnen:

• NTvT - Relatie gezinssamenstelling en mondgezondheid van kinderen
• NTvT - De invloed van het gezin op de mondgezondheid van kinderen
• NTvT - Het functioneren van het gezin en caries bij kinderen
• Zorginstituut Nederland - Mondzorg basispakket verkenning