Nieuwe leidraad mondzorg voor kwetsbare ouderen: comfort boven perfectie

Leidraad brengt structuur in mondzorg voor verpleeghuisbewoners

Het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde (NTVT) publiceerde begin 2026 een nieuwe leidraad voor mondzorg bij zorgafhankelijke kwetsbare ouderen in Wlz-instellingen. Het consensus statement, opgesteld door onder anderen A. Visser, W.Ph.L. van Ouwerkerk, F.R. Rozema en F. Lobbezoo, geeft tandartsen voor het eerst een helder kader voor de behandeling van verpleeghuisbewoners.

Jarenlang onduidelijkheid

De mondzorg in verpleeghuizen is al jaren een zorgenkindje. Ongeveer acht op de tien bewoners heeft een slechte mondgezondheid, mede doordat er tot nu toe geen eenduidige richtlijn bestond. Tandartsen die in verpleeghuizen werken, wisten vaak niet precies wat er van hen verwacht werd en welke behandelingen nog passend waren bij deze kwetsbare groep.

Tegelijkertijd komt een groeiend aantal ouderen met eigen tanden en kiezen het verpleeghuis binnen. Na het 65e levensjaar nemen tandartsbezoeken af, terwijl problemen als cariës en parodontitis juist toenemen. Die kloof maakt goede mondzorg extra urgent.

Comfort staat centraal

De belangrijkste boodschap van de leidraad: comfort gaat boven cosmetische perfectie. Voor kwetsbare ouderen is een pijnvrije, schone en functionele mond het doel — zonder intensieve behandelingen die niet meer passen bij de draagkracht van de patiënt.

Concreet adviseert de leidraad om terughoudend te zijn met:

• Uitgebreide endodontische behandelingen (wortelkanaalbehandelingen)
• Intensieve parodontale interventies
• Nieuwe complexe protheses wanneer de kans op gewenning klein is

In plaats daarvan ligt de nadruk op pijnbestrijding, infectiepreventie en eenvoudige, realistische oplossingen.

Samenwerking met verzorgend personeel

De leidraad benadrukt ook het belang van samenwerking met het verzorgend personeel in verpleeghuizen. Dagelijkse mondverzorging door verzorgenden is minstens zo belangrijk als de periodieke controle door de tandarts. Vaste afspraken tussen tandartsen en zorginstellingen maken de mondzorg toegankelijker en voorspelbaarder.

Wat betekent dit voor patiënten en familie?

Voor familieleden van verpleeghuisbewoners biedt de leidraad duidelijkheid. Het is geen teken van verwaarlozing als een tandarts afziet van een complexe behandeling — het is juist een bewuste keuze voor het welzijn van de bewoner. De leidraad helpt om verwachtingen realistisch te houden en het gesprek tussen tandarts, patiënt en familie te ondersteunen.

Bron: NTVT - Leidraad mondzorg bij zorgafhankelijke kwetsbare ouderen