Burn-out onder tandartsen: 12 procent kampt met emotionele uitputting

Burn-out in de tandartspraktijk: een stille crisis

Tandartsen worden gewaardeerd om hun precisiewerk en geduld, maar achter de behandelstoel speelt zich steeds vaker een ander verhaal af. Uit onderzoek onder circa 500 Nederlandse tandartsen blijkt dat twaalf procent te maken heeft met burn-outklachten. Drie tot vijf procent werkt zo lang door dat volledige uitval het gevolg is. De cijfers zijn alarmerend, temeer omdat het tandartsentekort in Nederland al groot is.

Emotionele uitputting als kernprobleem

Burn-out bij tandartsen uit zich vooral in emotionele uitputting. Anders dan bij fysieke klachten — waarmee twee op de drie tandartsen kampt — gaat het bij burn-out om een gevoel van leegte, cynisme en afnemende betrokkenheid bij patiënten. Tandartsen in de leeftijdsgroep van 36 tot 45 jaar rapporteren de hoogste scores op zowel werkdruk als burn-out. Dit is precies de leeftijdsfase waarin carrière, praktijkmanagement en gezinsleven samenkomen.

Vrouwelijke tandartsen melden bovendien meer werkdruk rondom patiëntencontact en moeilijke behandelbeslissingen. Dit verschil kan deels verklaard worden door de hogere verwachtingen die patiënten stellen aan communicatie en empathie.

Oorzaken: meer dan alleen volle agenda's

De werkdruk in de mondzorg kent meerdere lagen:

• Personeelstekort: er zijn te weinig tandartsassistenten en mondhygiënisten beschikbaar. De krapte op de arbeidsmarkt leidt tot hogere werkdruk voor het hele team.
• Administratieve lasten: machtigingen, declaratieregels en verantwoordingsplicht kosten steeds meer tijd die niet aan patiëntenzorg besteed kan worden.
• Tariefdruk: de NZa-tarieven voor 2026 zijn gedaald, terwijl de kosten voor personeel, materialen en huisvesting stijgen. Dit dwingt praktijken om meer patiënten per dag te zien.
• Ziekteverzuim: het toenemende verzuim onder personeel versterkt de werkdruk verder, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.

Gevolgen voor patiënten

Burn-out bij tandartsen heeft indirect gevolgen voor de kwaliteit van zorg. Een emotioneel uitgeputte behandelaar is minder alert, minder communicatief en kan sneller fouten maken. Daarnaast leidt uitval van tandartsen tot langere wachttijden — een probleem dat vooral in regio's met een laag tandartsenaanbod al nijpend is.

De KNMT waarschuwt al langer dat arbeidsongeschiktheid door psychische klachten onder tandartsen toeneemt. Wie langdurig uitvalt, komt vaak niet meer terug in het vak. Dit verergert het bestaande tekort aan tandartsen, dat het Capaciteitsorgaan voor 2026 al als zorgwekkend bestempelde.

Wat wordt eraan gedaan?

De sector zet in op meerdere fronten:

• Voorlichting en bewustwording: het NTvT en DentalInfo besteden regelmatig aandacht aan werkdruk en veerkracht.
• Salarisverhoging personeel: voor 2026 is een salarisindexatie van 4,1 procent afgesproken om medewerkers te behouden.
• Ergonomie en werkplekinrichting: naast mentale gezondheid krijgt ook de fysieke werkomgeving meer aandacht.
• Intervisie en coaching: steeds meer praktijken organiseren intervisiebijeenkomsten om ervaringen te delen en vroegtijdig signalen te herkennen.

Als patiënt kunt u bijdragen door op tijd te verschijnen voor afspraken, afspraken tijdig af te zeggen en begrip te tonen wanneer een praktijk minder snel beschikbaar is dan gewenst. Bronnen:

• NTvT - Burn-out en werkdruk bij tandartsen
• DentalInfo - Werkdruk bij tandartsen: bevlogen of afgebrand?
• TandartsPraktijk - De burn-out bubbel: ook bij tandartsen